بازار قیصریه اصفهان

همه چیز درباره بازار قیصریه اصفهان

تصور کنید در میانه میدانی ایستاده‌اید که یونسکو آن را میراث جهانی می‌داند؛ نسیمی خنک از لای فواره‌های حوض بزرگ به صورتتان می‌خورد و صدای چکش‌هایی که بر مس کوبیده می‌شوند، موسیقی متن سفر شماست. اینجا میدان نقش جهان است و شما دقیقاً روبروی باشکوه‌ترین دروازه اقتصادی ایران باستان قرار دارید. بازار قیصریه اصفهان تنها یک مرکز خرید نیست؛ این بنا یک ماشین زمان است که شما را به دوران شکوه صفوی می‌برد، جایی که تاجران ابریشم از چین و بازرگانان جواهر از ونیز در دالان‌های آن به گفتگو می‌نشستند. در این مقاله از توربوگشت، ما به همراه شما از میان نقاشی‌های خیره‌کننده سردر عبور می‌کنیم، به تماشای سقف‌های گنبدی که شاهکار مهندسی اقلیمی هستند می‌نشینیم و راز حجره‌هایی را فاش می‌کنیم که ۴۰۰ سال است هویت خود را حفظ کرده‌اند. چه به دنبال خرید ظریف‌ترین نقره‌جات باشید و چه بخواهید در یک کافی شاپ بالای بازار قیصریه اصفهان، قهوه‌ای با طعم تاریخ بنوشید، این گزارش جامع تمامی نیازهای شما را پوشش می‌دهد. ما در این سفر، از پلان دقیق بازار تا نظرات واقعی مسافران در گوگل‌ریویو را بررسی کرده‌ایم تا راهنمایی کامل برای سفر شما خلق کنیم.

 

ویژگی‌های کلی و جذابیت‌های کلیدی بازار قیصریه

شاخصه	توضیحات و اهمیت گردشگری
نام اصلی	بازار قیصریه (معروف به بازار شاهی یا سلطانی)
جاذبه اصلی	سردر باشکوه با نقاشی‌های رضا عباسی و سقف‌های ضربی
تجربه ویژه	تماشای میدان نقش جهان از فراز بام بازار و کافی‌شاپ‌های مرتفع
اهمیت تجاری	قطب اصلی صنایع دستی، فرش دستباف و زیورآلات نقره در ایران
بافت تاریخی	اتصال‌دهنده شهر جدید صفوی به بافت کهن سلجوقی

 

بازار قیصریه اصفهان کجاست؟

اگر از هر اصفهانی بپرسید که قلب شهر کجاست، بی‌درنگ به میدان نقش جهان اشاره می‌کند. بازار قیصریه دقیقاً در ضلع شمالی این میدان، درست روبروی مسجد امام (مسجد جامع عباسی) قرار گرفته است. این بازار به عنوان یکی از چهار رکن اصلی میدان، در کنار عالی‌قاپو، مسجد امام و مسجد شیخ‌لطف‌الله، زنجیره‌ای از قدرت سیاسی، مذهبی و اقتصادی را تشکیل می‌دهد. ورودی اصلی این بازار که به “سردر قیصریه” شهرت دارد، دروازه‌ای است که شما را از فضای باز و وسیع میدان به دنیای نیمه‌تاریک و خنک بازار بزرگ اصفهان هدایت می‌کند.

این بازار در واقع یک شاهراه حیاتی است که میدان نقش جهان را به میدان عتیق (میدان قیام فعلی) متصل می‌سازد. در طول این مسیر دو کیلومتری، شما نه تنها با مغازه‌ها، بلکه با مساجد، مدارس مذهبی و کاروانسراهایی روبرو می‌شوید که هر کدام قطعه‌ای از پازل تاریخ ایران هستند. برای دسترسی به این مکان، گردشگران می‌توانند از خیابان‌های سپاه (سپه) در غرب یا خیابان حافظ در شرق وارد میدان شوند. همچنین خیابان عبدالرزاق و خیابان حکیم نیز از دیگر مسیرهای دسترسی هستند که شما را مستقیماً به بخش‌های داخلی و پشتی بازار هدایت می‌کنند. استفاده از مترو و پیاده شدن در ایستگاه امام حسین (ع) یکی از بهترین راه‌ها برای رسیدن به این منطقه و اجتناب از ترافیک سنگین مرکز شهر است.

راه‌های دسترسی به بازار

مسیر	جزئیات دسترسی
آدرس دقیق	اصفهان، شمال میدان نقش جهان، ورودی اصلی بازار بزرگ
مسیر دسترسی اول	خیابان سپه (سپاه)، میدان نقش جهان، ضلع شمالی
مسیر دسترسی دوم	خیابان حافظ، ورود به میدان، ضلع شمالی
حمل و نقل عمومی	ایستگاه مترو امام حسین (ع) و اتوبوس‌های خط واحد به مقصد میدان
اماکن نزدیک	عمارت عالی‌قاپو، مسجد شیخ‌لطف‌الله، چهل‌ستون

 

بازار قیصریه اصفهان مربوط به چه دوره ای است؟

قدمت بازار قیصریه اصفهان به یکی از درخشان‌ترین اعصار تاریخ ایران، یعنی دوره صفوی بازمی‌گردد. تاسیس بازار قیصریه در واقع جزیی از نقشه مهندسی شده شاه عباس اول برای تبدیل اصفهان به پایتخت تجاری جهان اسلام بود. این بنا بین سال‌های ۱۰۱۱ تا ۱۰۲۹ هجری قمری (تقریباً ۱۶۰۳ تا ۱۶۲۰ میلادی) ساخته شد. معمار این اثر هنری، استاد علی‌اکبر اصفهانی، همان نابغه‌ای است که مسجد امام را نیز بنا نهاده است؛ از این رو هماهنگی عجیبی در تناسبات و زیبایی‌شناسی این دو بنا دیده می‌شود.

در آن زمان، این بازار “بازار شاهی” نامیده می‌شد زیرا تحت نظارت مستقیم حکومت قرار داشت و گران‌ترین و باارزش‌ترین کالاهای وارداتی در آن عرضه می‌شد. نام “قیصریه” نیز ریشه در واژه‌ای دارد که برای بازارهای بزرگ و باشکوه به کار می‌رفت؛ برخی معتقدند این الگو از بنای قیصریه در شهر لار یا حتی شهرهایی در ترکیه امروزی (آسیای صغیر) الهام گرفته شده است. این بازار در طول قرون متمادی، شاهد فراز و فرودهای بسیاری بوده، اما جالب است بدانید که برخی از حجره‌ها در این بازار سنتی قیصریه اصفهان، بیش از ۴۰۰ سال است که یک شغل واحد را نسل به نسل حفظ کرده‌اند و این موضوع نشان‌دهنده تاب‌آوری فرهنگی و اقتصادی این مکان است.

 

معماری بازار قیصریه اصفهان

تحلیل پلان بازار قیصریه اصفهان نشان می‌دهد که این بنا تنها برای تجارت ساخته نشده، بلکه یک شاهکار مهندسی همساز با اقلیم است. معماری بازار بر پایه تضاد نور و سایه بنا شده است. سقف بازار قیصریه اصفهان به صورت گنبدی و ضربی طراحی شده که در مرکز هر گنبد، نورگیرهای هوشمندی به نام “هورنو” تعبیه شده است. این هورنوها نه تنها نور طبیعی خورشید را به زیبایی بر کف بازار می‌تابانند، بلکه با استفاده از قوانین فیزیک، جریان هوای تازه‌ای ایجاد می‌کنند که فضای داخلی بازار را در تابستان‌های سوزان اصفهان تا چندین درجه خنک‌تر از محیط بیرون نگه می‌دارد.

در ساخت این بازار از سبک “اصفهانی” استفاده شده که ویژگی اصلی آن سادگی در عین شکوه، و استفاده گسترده از آجرکاری و کاشی‌کاری است. عرض راسته اصلی بازار حدود ۶.۵ متر است و ارتفاع سقف در برخی نقاط مانند چهارسوها به بیش از ۲۰ متر می‌رسد که این ارتفاع زیاد، علاوه بر ایجاد ابهت، به تهویه بهتر هوا کمک می‌کند. مصالح به کار رفته عمدتاً شامل آجر، گچ و سنگ‌های مقاوم مانند سنگ یشم و سماق در قسمت‌های ورودی است که دوام بنا را در برابر فرسایش تضمین کرده‌اند. مطالعات علمی نشان می‌دهند که معماری این بازار از نظر “تاب‌آوری” یکی از برترین نمونه‌ها در جهان است، چرا که توانسته هویت کالبدی خود را در طی تغییرات اجتماعی قرن‌ها حفظ کند.

 

سردر بازار قیصریه اصفهان

اگر بگوییم سردر بازار قیصریه اصفهان، هنری‌ترین ورودی یک بازار در کل جهان است، اغراق نکرده‌ایم. این سردر که در تاریخ ۱۵ دی ۱۳۱۰ به ثبت ملی رسیده، در گذشته سه طبقه بوده است. طبقه اول شامل ورودی و حجره‌ها، طبقه دوم اتاق‌های اداری و تجاری، و طبقه سوم که متاسفانه امروزه از بین رفته، “نقاره‌خانه” بوده است. در نقاره‌خانه، نوازندگان با طلوع و غروب آفتاب، موسیقی می‌نواختند تا زمان را به اهالی شهر اعلام کنند.

زیبایی خیره‌کننده این سردر مدیون نقاشی سردر بازار قیصریه اصفهان است که توسط هنرمند مشهور عصر صفوی، رضا عباسی، خلق شده است. این نقاشی‌ها شامل صحنه‌های نبرد شاه عباس با ازبکان، تصاویر شکارگاه سلطنتی و حتی تصاویری از اروپاییان ساکن در دربار اصفهان است که نشان‌دهنده روابط بین‌المللی گسترده ایران در آن زمان می‌باشد. یکی از نمادین‌ترین بخش‌ها، تصویر “برج قوس” است؛ فیگوری با سر انسان، تنه شیر و دم اژدها که در حال تیراندازی است. این تصویر در واقع صورت فلکی آذرماه و نماد طالع‌بینی شهر اصفهان است. همچنین کتیبه بازار قیصریه اصفهان با خط ثلث زیبا، بر پیشانی ورودی می‌درخشد و اطلاعاتی از شکوه این عمارت به بیننده منتقل می‌کند.

جزئیات هنری و تاریخی سردر

بخش تزئینی	توصیف و جزئیات محتوا
نقاشی‌های رضا عباسی	صحنه‌های جنگ، شکار و بزم دربار صفوی
نماد برج قوس	تصویر ترکیبی انسان-شیر-اژدها (نماد نجومی اصفهان)
مقرنس‌کاری	تزیینات زیر طاق ورودی با کاشی‌های هفت‌رنگ
سکوهای سنگ یشم	محل استقرار زرگران و جواهرفروشان در قدیم
ساعت جنگ پرتغالی‌ها	ساعتی که به عنوان غنیمت جنگی بر سردر نصب شده بود

 

بخش های بازار قیصریه

ساختار بازار بزرگ اصفهان فراتر از یک راهروست؛ این فضا مجموعه‌ای پیچیده از “راسته‌ها”، “تیمچه‌ها” و “سراها” است که هر کدام وظیفه‌ای خاص در زنجیره تجارت داشته‌اند. راسته بازار قیصریه شریان اصلی است که از میدان نقش جهان شروع شده و به سمت شمال ادامه می‌یابد. در طول این مسیر، شما با “چهارسوها” روبرو می‌شوید که در واقع تقاطع‌هایی با سقف‌های گنبدی بسیار بلند و تزیینات خیره‌کننده هستند؛ معروف‌ترین آن‌ها چهارسوی چیت‌سازهاست که در قدیم مرکز چاپ پارچه بوده است.

تیمچه های بازار فضاهای مسقف و باشکوهی هستند که معمولاً به معامله یک نوع کالای خاص و گران‌بها اختصاص دارند. تیمچه ملک یکی از زیباترین نمونه‌هاست که با معماری دقیق خود، هوش بازرگانان قدیم را به رخ می‌کشد. در کنار تیمچه‌ها، “سراها” قرار دارند که حیاط‌های بزرگی هستند و نقش انبار کالا و اقامتگاه بازرگانان خارجی را ایفا می‌کردند؛ سرای مخلص، سرای خانی و سرای اردستانی‌ها از جمله این بناها هستند که هنوز هم فعالیت اقتصادی در آن‌ها جریان دارد. جالب است بدانید که در بخش شرقی بازار، بقایای “ضرابخانه” سلطنتی قرار دارد که در زمان صفوی محل ضرب سکه بوده و امروزه به یک بانک دولتی تبدیل شده است.

 

در بازار قیصریه چه چیزهایی فروخته میشود؟

اگر به دنبال صنایع دستی اصیل هستید، بازار بزرگ اصفهان بهشت شماست. از زمان صفویه، این بازار محل عرضه مجلل‌ترین کالاها بوده و سیاحانی چون ژان شاردن از جواهرفروشی‌های پررونق آن یاد کرده‌اند. امروزه یکی از پررونق‌ترین صنف‌های این مکان، نقره فروشی بازار قیصریه اصفهان است. شما می‌توانید ظریف‌ترین ظروف قلمزنی شده، آینه و شمعدان‌های نقره و زیورآلاتی را پیدا کنید که ترکیبی از هنر سنتی و ذوق مدرن هستند. برندهایی مانند نقره اهتمام، نقره ترابی و نقره کشانی در این بازار به اعتبار و اصالت مشهورند.

فرش دستباف، دومین کالای استراتژیک این بازار است. در سراهای مختلف بازار قیصریه، فرش‌های ابریشمی و پشمی با طرح‌های شاه‌عباسی و لچک‌ترنج که حاصل دستان هنرمندان اصفهانی و نایینی است، معامله می‌شود. علاوه بر این، میناکاری‌های درخشان، خاتم‌کاری‌های دقیق، ظروف مسی قلمزنی شده، پارچه‌های قلمکار و ملیله‌کاری از دیگر سوغاتی‌هایی هستند که ویترین مغازه‌ها را به یک گالری هنری تبدیل کرده‌اند. همچنین نباید از عطرهای سنتی، ادویه‌های رنگارنگ و شیرینی‌های معروفی چون گز و پولکی اصفهان غافل شد که عطر و بوی آن‌ها در فضای بازار می‌پیچد.

راهنمای خرید سوغات و صنایع دستی

دسته‌بندی کالا	محصولات شاخص	مراکز خرید پیشنهادی
زیورآلات و ظروف نقره	انگشتر، آینه و شمعدان، ظروف قلمزنی	نقره اهتمام، نقره کشانی، نقره ترابی
فرش دستباف	قالی‌های ابریشم اصفهان و نایین	سراهای تخصصی فرش در انتهای بازار
صنایع دستی فلزی	میناکاری، فیروزه‌کوبی، قلمزنی روی مس	کارگاه میناکاری صدری و فروشگاه‌های راسته اصلی
پارچه و پوشاک	پارچه‌های قلمکار، ترمه و کفش‌های دست‌دوز	بازار چیت‌سازها، بازار کفاش‌ها
سوغات خوراکی	گز آردی، پولکی، ادویه و چای سنتی	دکان‌های ابتدای بازار و اطراف میدان

 

ساعت کاری بازار قیصریه اصفهان

برای اینکه با درهای بسته روبرو نشوید، بهتر است برنامه خود را با ساعت فعالیت کسبه تنظیم کنید. بازار قیصریه یک موجود زنده است که با ریتم روز و شب حرکت می‌کند. به طور معمول، دکان‌ها و حجره‌ها از ساعت ۹ صبح فعالیت خود را آغاز می‌کنند. در نیمه اول سال (بهار و تابستان)، فعالیت بازار تا ساعت ۹ یا ۱۰ شب ادامه دارد. اما در نیمه دوم سال (پاییز و زمستان) به دلیل کوتاه‌تر شدن روز، بسیاری از کسبه حدود ساعت ۶ یا ۷ عصر کرکره‌ها را پایین می‌کشند.

البته لازم به ذکر است که بخش‌های مختلف ممکن است تفاوت‌هایی داشته باشند؛ مثلاً راسته عمده‌فروشان و فرش‌فروشان معمولاً زودتر از مغازه‌های صنایع دستی که مخاطب توریستی دارند، تعطیل می‌شوند. اگر قصد دارید از کافی شاپ بالای بازار قیصریه اصفهان (کافه موزه قیصریه) استفاده کنید، این کافه معمولاً تا ساعت ۱۱ شب پذیرای مهمانان است و به شما این فرصت را می‌دهد که میدان نقش جهان را در زیر نورپردازی شبانه تماشا کنید. بهترین زمان برای بازدید عکاسان، ساعات ۱۰ تا ۱۲ صبح است، زمانی که پرتوهای نور خورشید از هورنوهای سقف به صورت ستون‌های نوری زیبا به داخل می‌تابند.

زمان‌بندی فعالیت و بهترین زمان بازدید

فصل	ساعات فعالیت عمومی	ملاحظات گردشگری
بهار و تابستان	۹:۰۰ صبح الی ۲۱:۰۰ شب	ایده آل برای شب‌گردی در میدان
پاییز و زمستان	۹:۰۰ صبح الی ۱۸:۰۰ عصر	برخی مغازه‌ها تا ۲۰:۰۰ باز هستند
ایام نوروز و پیک	۸:۰۰ صبح الی ۲۳:۰۰ شب	بازار بسیار شلوغ و پرجنب و جوش است
ساعات کافه‌ها	۱۰:۰۰ صبح الی ۲۳:۰۰ شب	مناسب برای تماشای غروب و نمای شبانه

 

آدرس بازار قیصریه اصفهان

دسترسی به بازار قیصریه به دلیل قرارگیری در قلب تاریخی شهر بسیار آسان است. آدرس دقیق آن اصفهان، میدان امام (نقش جهان)، ضلع شمالی است. برای رسیدن به این مکان، اگر از وسیله نقلیه شخصی استفاده می‌کنید، باید بدانید که ورود خودرو به داخل میدان ممنوع است. شما می‌توانید خودروی خود را در پارکینگ‌های خیابان حافظ، خیابان حکیم یا پارکینگ طبقاتی میدان امام حسین (ع) پارک کرده و با کمی پیاده‌روی وارد میدان شوید.

مسیر پیاده‌روی از خیابان سپه (سپاه) یکی از زیباترین مسیرهاست؛ چرا که در طول راه از کنار کاخ چهل‌ستون عبور می‌کنید و با ورود به میدان، چشم‌اندازی وسیع از کل مجموعه نقش جهان پیش روی شما قرار می‌گیرد. اگر از مترو استفاده می‌کنید، در ایستگاه امام حسین (ع) پیاده شوید و با ۵ دقیقه پیاده‌روی در خیابان سپه به مقصد برسید. همچنین خطوط اتوبوسرانی متعددی از نقاط مختلف شهر به سمت میدان امام حسین و میدان قیام حرکت می‌کنند که دسترسی را برای گردشگران بسیار ارزان و سریع می‌سازند.

مشخصات جغرافیایی و راه‌های دسترسی

پارامتر	اطلاعات پستی و مسیریابی
نشانی	اصفهان، میدان نقش جهان، ابتدای بازار بزرگ
مختصات GPS	۳۲.۶۶۳۱ درجه شمالی، ۵۱.۶۷۵۳ درجه شرقی
پارکینگ‌های نزدیک	پارکینگ خیابان حافظ، پارکینگ خیابان حکیم
ایستگاه مترو	ایستگاه امام حسین (ع) – دروازه دولت
ایستگاه اتوبوس	خطوط منتهی به خیابان سپه و میدان امام حسین

 

آیا بازار قیصریه اصفهان جمعه ها باز است؟

پاسخ به این سوال به نوع فعالیت شما بستگی دارد. به طور کلی، بازار بزرگ اصفهان در روزهای جمعه به عنوان یک معبر تاریخی باز است و شما می‌توانید از سردر و معماری سقف بازار قیصریه اصفهان دیدن کنید. اما از نظر فعالیت تجاری، اکثر حجره‌های عمده‌فروشی، صرافی‌ها و بخش‌های اداری در روزهای جمعه تعطیل هستند.

با این حال، به دلیل حضور پررنگ گردشگران در روزهای جمعه، بسیاری از مغازه‌های صنایع دستی، نقره‌فروشی‌ها و فروشگاه‌های سوغات که در دهانه ورودی بازار و اطراف میدان قرار دارند، فعال باقی می‌مانند. همچنین کافی شاپ بالای بازار قیصریه اصفهان و رستوران‌های معروف اطراف میدان (مانند رستوران نقش جهان و بریانی اعظم) در روزهای جمعه از شلوغ‌ترین ایام خود را سپری می‌کنند و تا ساعات پایانی شب باز هستند. نظرات مردم در “نشان” و “بلد” نیز تایید می‌کند که اگر قصد خرید تخصصی فرش یا طلای عمده را ندارید، جمعه‌ها زمان خوبی برای گشت‌وگذار تفریحی و عکاسی است، هرچند برخی منابع ذکر کرده‌اند که بخش‌های عمیق‌تر بازار ممکن است در این روز کاملاً ساکت و بسته باشند.

وضعیت فعالیت در روزهای تعطیل

نوع فعالیت	وضعیت در روز جمعه	ملاحظات
بازدید از بنا و معماری	کاملاً باز و رایگان	مناسب برای عکاسی و پیاده‌روی
مغازه‌های صنایع دستی	نیمه‌باز (حدود ۶۰٪ باز هستند)	مغازه‌های نزدیک به میدان فعال‌ترند
عمده‌فروشی و فرش	اکثراً تعطیل	برای خریدهای تخصصی مناسب نیست
کافه‌ها و رستوران‌ها	کاملاً باز و فعال	پیک شلوغی و نیاز به رزرو احتمالی
ایام سوگواری مذهبی	کاملاً تعطیل	در روزهایی مثل عاشورا کل بازار بسته است

 

نظرات مردم و تجربه کاربران از بازار قیصریه

موضوع	نکات مثبت و تجربیات شیرین	چالش‌ها و نکات احتیاطی
اتمسفر بازار	حس نوستالژیک، بوی ادویه، صدای قلمزنی	خستگی ناشی از پیاده‌روی طولانی
عکاسی	نورهای مورب از سقف، نقاشی‌های سردر	شلوغی جمعیت در روزهای تعطیل
خرید	تنوع بی‌نظیر محصولات هنری و دستی	لزوم چانه زدن و بررسی اصالت کالا
کافه قیصریه	تماشای میدان از زاویه بالا (VIP View)	پله‌های باریک و مدیریت گاهی ضعیف
راهنمایی محلی	کسبه بسیار راهنما و خوش‌برخورد هستند	گم شدن در کوچه‌پس‌کوچه‌های تودرتو

 

کلام آخر

بازار قیصریه اصفهان، تنها یک مکان برای داد و ستد نیست؛ این بازار شناسنامه فرهنگی و هنری ایران در قلب نصف‌جهان است. از لحظه‌ای که از زیر سردر باشکوه آن عبور می‌کنید و نقاشی‌های رضا عباسی به شما خوش‌آمد می‌گویند، تا زمانی که در میان تیمچه‌ها و سراها گم می‌شوید، هر قدم شما سفری در دل تاریخ است. این بازار با قدمت ۵۰۰ ساله‌اش، به ما یادآوری می‌کند که هنر و تجارت چگونه می‌توانند در زیر سقف‌های گنبدی و آجری به کمال برسند.

چه یک گردشگر حرفه‌ای باشید که به دنبال تحلیل پلان بازار قیصریه اصفهان است، و چه یک مسافر مشتاق که با تور اصفهان سفر کرده، که می‌خواهد با خرید یک انگشتر از نقره فروشی بازار قیصریه اصفهان یا صرف یک میان‌وعده در کافی شاپ بالای بازار قیصریه اصفهان خاطره‌ای بسازد، این مکان برای شما چیزی در چنته دارد. اصفهان با بازار شاهی‌اش، شما را به تماشای زنده بودن تاریخ فرامی‌خواند. پیشنهاد ما این است که بازدید خود را به ساعات میانی روز موکول کنید تا رقص نور را در راسته اصلی ببینید و در نهایت، غروب را از فراز بام بازار به تماشا بنشینید. بازار قیصریه، جایی است که هر بار بازدید از آن، کشف جدیدی را به همراه دارد.

چک‌لیست برای بازدید از بازار قیصریه

گام	اقدام پیشنهادی	منبع/علت
۱	کفش راحتی بپوشید	بازار بیش از ۲ کیلومتر طول دارد
۲	دوربین عکاسی را فراموش نکنید	نقاشی‌ها و هورنوها سوژه‌های نابی هستند
۳	از تیمچه ملک حتماً دیدن کنید	شاهکار معماری و مرکز فرش‌های نفیس است
۴	قیمت‌ها را مقایسه کنید	تنوع فروشگاه‌های نقره و صنایع دستی زیاد است
۵	در کافه بام استراحت کنید	برای دیدن پانورامای میدان نقش جهان
۶	به طالع اصفهان (برج قوس) دقت کنید	نمادی پنهان بر فراز سردر ورودی