زنجان
درباره شهر
زنجان؛ گنجینهای پنهان در قلب کوهستانهای شمال غرب
کمتر کسی میداند که پشت چهرهی کوهستانی و آرامِ زنجان، دنیایی از هیجان و شگفتی نهفته است. اگر فکر میکنید برای یک سفر خاطرهانگیز و متفاوت حتماً باید به مقاصد پرآوازه و تکراری ایران سفر کرد، سخت در اشتباهید! زنجان همان مقصد غافلگیرکنندهای است که با هر سلیقهای، شما را شیفتهی خود میکند.
این شهر، دیارِ تقابلِ تاریخ و طبیعت است؛ جایی که رد پای تمدنهای کهن بر دل کوهها و دشتهایش حک شده و شگفتیهای طبیعیاش در هر چهار فصل، شما را به یک ماجراجوییِ تمامعیار دعوت میکند. اگر آمادهاید تا پرده از رازهای این شهر باستانی بردارید، بلیط سفرتان را آماده کنید و با ما همراه شوید تا شما را به تماشای بخشی از شکوه زنجان ببریم.
۱. گنبد سلطانیه؛ رقصِ لاجوردیِ آجر و هنر در دل تاریخ
وقتی در نزدیکی شهر سلطانیه قرار میگیرید، سازهای عظیم و فیروزهایرنگ نگاهتان را میخکوب میکند؛ اینجا گنبد سلطانیه است؛ نگینی که نه تنها در ایران، بلکه در فهرست میراث جهانی یونسکو نیز میدرخشد.
این شاهکار معماری که از شکوهِ آجرهایِ سرخِ قرنهای گذشته بنا شده، یکی از وسیعترین گنبدهای آجری جهان است. گویی هر آجرش داستانی از دوران سلطان محمد خدابنده روایت میکند. گنبد سلطانیه فراتر از یک بنای تاریخی، یک کلاس درس مهندسی است؛ ساختار دوجدارهی دیوارههای آن، نشان از نبوغ معمارانی دارد که قرنها پیش، مرزهای هنر را جابهجا کردند.
وقتی از نمای بیرونی به این هشتضلعی باشکوه با منارههای استوارش مینگرید، گویی به تماشای آسمانی نیلگون نشستهاید. اما صبر کنید! جادوی اصلی در داخل بناست؛ جایی که گچبریها، معرقکاریهای ظریف و کاشیکاریهای خیرهکنندهاش، هر بینندهای را در دنیایی از زیبایی و سکوت فرو میبرد. قدم زدن در فضای این گنبد، سفری است به اعماقِ تاریخِ ایران زمین.
- ساعات بازدید: همهروزه (بهجز ایام تعطیل) از ساعت ۸ صبح تا ۱۸:۳۰ عصر.
- آدرس: استان زنجان، شهر سلطانیه، میدان علامه حلی، بلوار علامه حلی، خیابان گنبد.
۲. پل میربهاءالدین؛ گذرگاهی از جنس تاریخ و هنر
اگر دلتان میخواهد در حالی که بر روی رودخانه «زنجانرود» قدم میزنید، دستی هم بر شانه تاریخ بزنید، مسیرتان را به سمت ابتدای جاده بیجار کج کنید. پل میربهاءالدین که میان اهالی به «پل کهنه» نیز شهرت دارد، یادگاری ارزشمند از دوران قاجار است.
این سازهی آجری با آن قوسهای جناغی چشمنوازش، گویی با وسواس و عشق ساخته شده است؛ تا جایی که بر طاقهای آن، عبارت «یا علی» با خطی خوش حک شده تا برای همیشه این پل را به معنویت گره بزند. طول ۱۰۰ متری پل و ارتفاع ۱۱ متری آن در بلندترین بخش، به شما اجازه میدهد در میانههای مسیر، لحظهای درنگ کنید و به صدای جریان آب و نسیم خنکی که از زیر طاقهای آن عبور میکند، گوش بسپارید.
۳. غار کتلهخور؛ سفری به اعماقِ دنیایی ناشناخته
آیا تا به حال به فکر فرو رفتهاید که سی میلیون سال پیش، زمین چه شکلی بوده است؟ غار کتلهخور دریچهای است به آن دوران کهن! نام این غار که ترکیبی از «کتله» (کوه کمارتفاع) و «خور» (خورشید) است، گویی حکایت از کوهی دارد که نور خورشید را در آغوش میگیرد.
با قدم گذاشتن در دالانهای پرپیچوتخم آن، قندیلهای شیشهای و سنگی که از سقف آویزاناند، تصویری سحرانگیز خلق کردهاند که گویی در سیارهای دیگر فرود آمدهاید. بازی رنگها بر روی دیوارههای آهکی و رسی، هر گوشه را به یک اثر هنری بدل کرده است. چه غارنورد حرفهای باشید و چه یک گردشگر ماجراجو، کتلهخور شما را به دنیایی از سکوت و شکوه دعوت میکند.
- ساعات بازدید: ۱۰ صبح تا ۱۸ عصر.
- آدرس: ۱۵۵ کیلومتری جنوب زنجان، نرسیده به شهر گرماب.
۴. موزه رختشویخانه؛ جایی که تاریخ نفس میکشد
به موزه مردمشناسی رختشویخانه که میرسید، گویی در زمان سفر کردهاید. اینجا در گذشته پناهگاه زنانی بود که از سرمای استخوانسوز زنجان به این فضای سرپوشیده پناه میآوردند تا کنار هم لباس بشویند و از زندگی بگویند. امروزه، این بنای باشکوه قاجاری، با ماکتهای نمادینی که زنان محلی را در حال کار نشان میدهند، پیوندی عمیق میان گذشته و حال برقرار کرده است. معماری خیرهکننده و دو حوضچهی مجزای آن، قصهای از همبستگی و زندگیِ سخت اما شیرینِ مردمانِ روزگارِ قدیمِ زنجان را روایت میکند.
- ساعات بازدید: همه روزه (بهجز تعطیلات) از ۹ صبح تا ۱۸ عصر.
- آدرس: خیابان سعدی، موزه رختشویخانه.
۵. آبشار شارشار؛ طراوت در آغوش کوههای تهم
اگر هوس کردهاید کمی از هیاهوی شهر فاصله بگیرید، آبشار شارشار در منطقه تهم منتظر شماست. این آبشار که از دل کوه سرچشمه میگیرد و در بستری از مراتع سرسبزِ بهاری میخزد، مقصدی ایدهآل برای عاشقانِ پیادهروی و کوهپیمایی سبک است. بعد از عبور از میان سنگلاخها و لذت بردن از عطر گیاهان کوهی، رسیدن به حوضچهی زیر آبشار و آبتنی در آن، خستگی راه را بهکل از تنتان بیرون میکند.
- ساعات بازدید: شبانهروزی (بهترین زمان: فصل بهار).
- آدرس: شمال شرقی زنجان، منطقه تهم.
۶. دریاچه پری؛ تماشای افسانهها در قلب ماهنشان
در ۱۵۲ کیلومتری زنجان، جایی در نزدیکی روستای خندقلو، دریاچهای آرمیده که تنها دریاچه طبیعی استان است: دریاچه پری (یا شورگلی). داستانهای محلی میگویند اینجا محل رفتوآمد پریها بوده و شاید به همین خاطر است که زیباییاش چنین رازآلود و آرامبخش به نظر میرسد! مساحت ۵۰۰ متری دریاچه، که دور تا دورش را دشتی وسیع و سرسبز محصور کرده، تصویری است که دوربینهای عکاسی هم از ثبتِ شکوهِ آن عاجزند. اینجا مکانی است برای نشستن، تماشای انعکاس آسمان در آب و غرق شدن در آرامشی که کمتر جایی پیدا میشود.
۷. تپههای آلاداغلار؛ نقاشیِ زنده خداوند بر بومِ زنجان
اگر تصور میکنید رنگینکمانها فقط در آسمان ظاهر میشوند، سخت در اشتباهید! به ماهنشان که میرسید، تپههای آلاداغلار با طیفهای خیرهکننده از رنگهای گرم، چشمان شما را به ضیافت رنگها دعوت میکنند. در زبان محلی «آلا» به معنای رنگی و «داغ» به معنای کوه است؛ نامی که برازنده این تپههاست. گویی یک نقاش چیرهدست، قلمموی خود را بر پهنهی این کوهها کشیده و با نظمی شگفتانگیز، لایههایی از خاکهای معدنی رنگارنگ را کنار هم چیده است. تماشای این پدیده در زمان غروب آفتاب، تجربهای است که مرز میان واقعیت و رویا را برایتان کمرنگ میکند.
۸. دودکشِ جن و قلعه بهستان؛ دیارِ افسانهها در قلب ماهنشان
در ۲۰ کیلومتری ماهنشان، با پدیدهای روبهرو میشوید که حتی نامش هم لرزه بر اندام میاندازد: دودکش جن. بومیان منطقه معتقدند این سازههای عجیب که به شکل منارههای قارچیشکل قد علم کردهاند، دسترنجِ «از ما بهتران» است! در علم زمینشناسی، این پدیده «هودو» نام دارد؛ ستونهایی از جنس خاک رس سفتوشده که طی هزاران سال فرسایش، به شکلهایی حیرتانگیز درآمدهاند.
در کنار آن، قلعه بهستان (که به قلعه دیو نیز معروف است) با دودکشهای بلندش، مانند یک ارگ خاکیِ مرموز از دل کوه بیرون زده است. این دژ کهن که زمانی سنگرِ حاکمان در روزهای بحرانی بوده، امروز با شکوهی اسرارآمیز، داستانی از نبوغِ دفاعیِ گذشتگان و افسانههای محلی را در دل خود نگه داشته است.
- ساعات بازدید: شبانهروزی.
- آدرس: زنجان، شهرستان ماهنشان، روستای بهستان.
۹. حمام حاجداداش؛ جایی که تاریخ با طعمِ غذا گره میخورد
آیا میخواهید در جایی غذا بخورید که ۱۵۰ سال پیش، محلی برای شستوشو و معاشرتِ مردمان دوره قاجار بوده است؟ سفرهخانه سنتی حاجداداش، قدیمیترین حمامِ زنجان است که با ظرافت تمام به یک رستوران دلنشین تبدیل شده. وقتی زیر سقفهای مورب و میان ستونهای چندضلعی مینشینید و نورِ گرمی که از کاشیکاریهای حوض مرکزی بازتاب میشود را میبینید، طعم غذاهای محلی در این فضا چندین برابر لذیذتر میشود.
- ساعات بازدید: همهروزه از ۹ صبح تا ۲۳ شب.
- آدرس: زنجان، خیابان فردوسی، راسته پایین بازار بزرگ، مقابل مسجد میرزایی.
۱۰. بازار سنتی زنجان؛ قلبِ تپنده و بیانتهای تاریخ
میخواهید طولانیترین بازار سرپوشیده ایران را ببینید؟ پس خودتان را برای یک پیادهرویِ طولانی در دل تاریخ آماده کنید. بازار سنتی زنجان تنها یک مرکز خرید نیست؛ یک کلونیِ عظیم از زندگیِ سنتی است. از دالانهای پیچدرپیچ که با سقفهای گنبدیِ قجری پوشیده شدهاند تا راستههای تخصصی طلافروشان، کفاشان و بزازها، همه و همه رنگوبوی اصالت میدهند. میانِ گشتوگذار در این بازار، حتماً سری به مساجد قدیمی و سفرهخانههایش بزنید و با خرید صنایعدستیِ بینظیر زنجان، تکهای از فرهنگِ این شهر را با خود به خانه ببرید.
11. چشمه آب گرم ابدال زنجان: چشمهای معدنی با خواص درمانی
چشمه آب گرم ابدال یکی از محبوبترین جاذبههای طبیعی و درمانی شهر زنجان است که در میان علاقهمندان به گردشگری سلامت جایگاه ویژهای دارد. این چشمه معدنی در حدود ۳۰ کیلومتری جاده زنجان – تبریز قرار گرفته و از کوه ابدال سرازیر میشود.
آب این چشمه سرشار از مواد معدنی مانند گوگرد و آهک است؛ به همین دلیل، بسیاری از گردشگران و اهالی منطقه، آن را برای تسکین دردهای مفصلی و کمک به درمان برخی بیماریهای پوستی مفید میدانند. افزون بر ویژگیهای درمانی، چشمانداز چشمه در کنار دشت سرسبز و وسیع اطراف آن، منظرهای آرامشبخش و تماشایی پدید آورده است.
نشانی:
استان زنجان، حدود ۳۰ کیلومتری جاده زنجان – تبریز، کوه ابدال
12. موزه باستانشناسی و مردان نمکی زنجان: روایتی شگفتانگیز از تاریخ
موزه باستانشناسی زنجان که با نام موزه مردان نمکی نیز شناخته میشود، یکی از شگفتانگیزترین و متفاوتترین دیدنیهای این شهر است. بنای این موزه متعلق به دوره قاجار و همان عمارت ذوالفقاری است؛ بنابراین، خود ساختمان نیز در شمار بناهای تاریخی زنجان قرار میگیرد.
این موزه بخشهای مختلفی دارد که در هر کدام، آثار تاریخی مربوط به دورهای خاص نگهداری میشود. اما مشهورترین بخش آن، نمایش مردان نمکی است؛ اجسادی مومیاییشده که در جریان کاوشهای باستانشناسی دهه ۷۰ شمسی در معادن نمک چهرآباد کشف شدند. این مومیاییها متعلق به دورههای هخامنشی و ساسانی هستند و بررسیها نشان میدهد که این افراد هنگام حفاری در معدن نمک جان خود را از دست دادهاند و نمک، بدن آنان را به شکل طبیعی حفظ کرده است.
چهره و اندام این مردان نمکی بهطور شگفتانگیزی سالم مانده و همین موضوع، بازدید از موزه را به تجربهای خاص و فراموشنشدنی تبدیل میکند.
ساعات بازدید: همهروزه از ساعت ۹ صبح تا ۲۰
آدرس: زنجان، سبزهمیدان، خیابان زینبیه، زینبیه شرقی، بعد از ذوالفقاری
13) مسجد خانم زنجان: بنایی قاجاری با معماری متفاوت
مسجد خانم یکی از شناختهشدهترین مساجد تاریخی زنجان است که قدمت آن به سال ۱۳۲۲ شمسی و دوره قاجار بازمیگردد. این مسجد به دستور جمیله خانم، یکی از بانوان ثروتمند و بانفوذ آن دوران، و به دست اسماعیل بنا ساخته شد.
ویژگی جالب این مسجد آن است که برخلاف بسیاری از مساجد تاریخی، گنبد ندارد و تنها دو مناره کاشیکاریشده فیروزهای بر فراز آن دیده میشود. بخشهای مختلف مسجد شامل سردر ورودی، صحن هشتضلعی، شبستان زمستانی و تابستانی است. همچنین این بنا در اصل یک مسجد-مدرسه بوده و حجرههایی برای اقامت طلاب دینی در آن تعبیه شده بود.
این مسجد علاوه بر ارزش مذهبی، از نظر معماری نیز یکی از نمونههای جالب و کمتر دیدهشده در میان آثار تاریخی زنجان به شمار میآید.
ساعات بازدید: همهروزه از ساعت ۴ صبح تا ۲۳
آدرس: زنجان، خیابان امام، کوچه فخیمالدوله
14) مجموعه تفریحی گاوازنگ زنجان: بام شهر و مقصدی برای طبیعتگردی
مجموعه تفریحی گاوازنگ یا ائلداغی از جذابترین مراکز تفریحی و طبیعی زنجان است که در شمالیترین نقطه شهر و در دامنههای کوه گاوازنگ قرار دارد. این منطقه به دلیل آبوهوای مطلوب و چشمانداز گستردهاش، یکی از محبوبترین مکانها برای کوهنوردی، طبیعتگردی و تفریح خانوادگی محسوب میشود.
ارتفاع کوه گاوازنگ از پایینترین دامنهها تا قله به حدود ۲۰۰۰ متر میرسد و به همین دلیل، چشمانداز کاملی از شهر زنجان از این نقطه قابل مشاهده است؛ از این رو، بسیاری آن را بام زنجان مینامند.
در سالهای اخیر، امکانات رفاهی و تفریحی متعددی مانند کافیشاپ، رستوران، پارکینگ، سالن سینما، دوچرخهسواری و قایقرانی در طول سد گاوازنگ در این مجموعه ایجاد شده تا بازدید از آن برای گردشگران راحتتر و لذتبخشتر شود.
ساعات بازدید: متغیر
آدرس: زنجان، جاده گاوازنگ، روبهروی نمایشگاه بینالمللی کاسپین
۱۵) رودخانه قزلاوزن زنجان: رودی طلایی و شریان حیاتی منطقه
رودخانه قزلاوزن یکی از طولانیترین و پرآبترین رودخانههای ایران است که بخش وسیعی از مسیر خود را در استان زنجان طی میکند. این رودخانه با طولی در حدود ۵۰۰ کیلومتر، از ارتفاعات «چهلچشمه» در استان کردستان سرچشمه گرفته و پس از عبور از زنجان، راه خود را به سمت استانهای گیلان و اردبیل در شمال کشور ادامه میدهد.
وجه تسمیه و اهمیت اقتصادی:
نام این رودخانه ریشه در زبان ترکی دارد؛ «قزل» به معنای رنگ طلایی و «اوزن» به معنای رود شناور است. این نامگذاری که نشان از ارزشمندی و شکوه این رودخانه دارد، به خوبی با نقشی که در آبادانی منطقه ایفا میکند، همخوانی دارد. قزلاوزن شریان حیاتی کشاورزی در این مناطق است؛ به طوری که شالیزارهای سرسبز و مزارع وسیع زیتون در اطراف این رودخانه، حیات و باروری خود را مدیون جریان همیشگی آن هستند.
۱۶) پیست اسکی پاپایی زنجان: مقصدی هیجانانگیز برای تفریحات زمستانی
اگر از علاقهمندان به ورزشهای زمستانی هستید، پیست اسکی پاپایی زنجان یکی از بهترین انتخابها برای شماست. این پیست در فاصله ۴۵ کیلومتری شهر زنجان و در منطقهای کوهستانی قرار گرفته و با وسعتی در حدود ۸۰ هکتار، خاطراتی بهیادماندنی را برای گردشگران رقم میزند.
چرا پیست پاپایی خاص است؟
- مناسب برای همه سطوح: شیب زمین در این پیست بهگونهای طراحی شده که برای افراد مبتدی کاملاً ایمن و مناسب است. همچنین یک مرکز آموزشی با مربیان مجرب برای آموزش علاقهمندان در دسترس است.
- ماندگاری برف: به دلیل موقعیت جغرافیایی و جهت تابش خورشید که خلاف جهت پیست است، برف و سرما از ابتدای فصل زمستان تا پایان آن بهخوبی باقی میماند.
- امکانات رفاهی: وجود کافهها، رستورانها و پارکینگ اختصاصی، آسایش بازدیدکنندگان را تضمین میکند.
ساعات بازدید:
- یکشنبهها و سهشنبهها: ۱۱:۳۰ تا ۱۷:۰۰
- پنجشنبهها: ۰۸:۳۰ تا ۱۷:۰۰
آدرس: استان زنجان، ۳ کیلومتری شهرستان ایجرود
۱۷) باغ و عمارت معین: نگینی از معماری دوره قاجار در زنجان
عمارت معین، بنایی باشکوه و چشمنواز است که یادگاری ارزشمند از دوران قاجار در شهر زنجان محسوب میشود. این عمارت که به دستور «حاج محسن معینالتجار» ساخته شده، نمونهای کامل از سبک معماری اصیل ایرانی است.
آنچه در عمارت معین خواهید دید:
با ورود به این مجموعه، با باغی سرسبز و درختانی کهن روبرو میشوید که در میان آن قصری زیبا خودنمایی میکند. حوضچهای باصفا در مقابل عمارت قرار دارد که زیبایی محوطه را دوچندان کرده است. ایوان عمارت با پلههای آجری و درهای چوبی، شما را به فضاهای داخلی هدایت میکند؛ جایی که هنر گچکاریهای ظریف، نقوش دیواری، لمبهکوبیهای ماهرانه سقف و کاشیکاریهای سرستونها، هر بینندهای را مجذوب خود میکند.
ساعات بازدید: همهروزه (بهجز روزهای تعطیل) از ساعت ۰۸:۰۰ تا ۱۷:۰۰
آدرس: زنجان، در مجاورت زنجانرود
۱۸) مسجد جامع زنجان (مسجد سید): شاهکاری از معماری قاجاری
مسجد جامع زنجان که میان اهالی شهر با نام مسجد سید نیز شناخته میشود، یکی از شاخصترین بناهای تاریخی و مذهبی زنجان است. این مسجد که در سال ۱۲۴۲ شمسی (دوره قاجار) بنا شده، نمونهای برجسته از معماری سبک «چهار ایوانی» است.
ویژگیهای معماری و فضای داخلی:
این بنا با وسعتی در حدود ۴۸ متر طول و ۳۶ متر عرض، دارای صحنی دلباز است که در مرکز آن حوضچهای کوچک قرار دارد. دورتادور صحن را حجرههای طلبگی فراگرفتهاند و آنچه بیش از هر چیز چشم هر گردشگری را به خود خیره میکند، کاشیکاریهای هنرمندانه با نقوش اسلیمی و رنگهای خیرهکننده سیاه و زرد است. این مسجد از گذشته تا امروز، هم محلی برای اقامه نماز و هم مرکزی برای علوم دینی بوده است.
آدرس: زنجان، خیابان امام خمینی
۱۹) آتشکده الزین طارم: یادگاری باستانی از دوران ساسانیان
شهرستان طارم که به «شهر آتشکدهها» شهرت دارد، گواه تاریخ کهن ایران و حضور زرتشتیان در این منطقه است. آتشکده الزین یکی از معروفترین این بناهاست که قدمت آن به دوران ساسانیان بازمیگردد.
ویژگیهای بنا:
این آتشکده دارای معماری ساده اما مستحکمی است که از یک فضای چهارگوش با طاق جناغی در بخش بالایی تشکیل شده است. نکته جالب توجه، مقاومت شگفتانگیز این بناست؛ بهطوریکه حتی زلزلههای سهمگین سالهای گذشته نیز نتوانسته است آسیبی به بدنه آن وارد کند. جالب است بدانید که هنوز هم ردِ دود و آثار برافروختن آتش بر روی دیوارههای داخلی این بنای تاریخی قابل مشاهده است که حس سفر به عمق تاریخ را به بازدیدکنندگان منتقل میکند.
۲۰) پل حاج سید محمد: یادگاری تاریخی در مسیر زنجانرود
پل حاج سید محمد یکی از پلهای تاریخی و دیدنی زنجان است که در دوران حکومت ناصرالدینشاه قاجار (حدود سال ۱۳۰۰) توسط یکی از خیرین و متمولان وقت ساخته شد. در آن دوران، زنجان رود دارای خروشی دائم بود و این پل برای تسهیل تردد اهالی بنا شده بود.
معماری و وضعیت کنونی:
پایههای این پل که تا ۲ متر ارتفاع دارند، از سنگهای بسیار مقاوم ساخته شدهاند تا در برابر جریان شدید آب ایستادگی کنند، اما بخشهای بالایی پل عمدتاً با آجر بنا شده است. اگرچه امروزه به دلیل کاهش حجم آب رودخانه، بستر زیر پل در اکثر فصول سال خشک است، اما معماری اصیل و آجری آن همچنان زیبایی و صلابت خود را حفظ کرده و به مکانی جذاب برای علاقهمندان به تاریخ تبدیل شده است.
ساعات بازدید: شبانهروزی
آدرس: زنجان، کمربندی جنوبی، روبروی خیابان صدرجهان، داخل کوچه باغی
۲۱) بقعه چلبی اوغلی: جلوهگاه عرفان در سلطانیه
بقعه چلبی اوغلی که در محدوده تاریخی سلطانیه واقع شده، بنایی است که پیوندی عمیق با آیینهای عرفانی دارد. این مکان در سال ۷۲۸ هجری قمری به دستور «حسامالدین حسن چلبی» (از مریدان و یاران نزدیک مولانا) بنا شد.
ساختار و کاربری:
این مجموعه تاریخی از دو بخش اصلی تشکیل شده است:
- خانقاه: دارای صحنی وسیع که در گذشته محل برگزاری مراسم سماع بوده و حجرههای اطراف آن مکانی برای ریاضت و عبادت مریدان محسوب میشده است.
- آرامگاه: بخش اصلی که مزار سلطان چلبی در آن قرار دارد و شاگردان و مریدان وی بر اساس درجه معنوی و جایگاهشان در نزدیکی او دفن شدهاند.
۲۲) معبد داش کسن زنجان: معبد اژدها و شاهکار سنگتراشی ایلخانی
معبد داش کسن که بیشتر با نام معبد اژدها شناخته میشود، یکی از شگفتانگیزترین آثار تاریخی نزدیک سلطانیه زنجان است. این بنای صخرهای، از نمونههای کمنظیر معماری سنگتراشانه در ایران به شمار میرود.
واژه داش کسن در زبان ترکی به معنای سنگتراش است؛ نامی که بهخوبی با ماهیت این اثر هماهنگ است، زیرا روی بدنه سنگی آن نقشهای متنوعی مانند نقوش اسلیمی، گلوبته و اژدها دیده میشود. برخی پژوهشگران، تأثیر هنر چین را در شکلگیری طرح اژدها محتمل میدانند.
این نقشبرجستهها که برای حفاظت بیشتر در محفظههای شیشهای نگهداری میشوند، از مهمترین بخشهای دیدنی مجموعه هستند. همچنین در طاقچهها و بخشهای مختلف بنا، مقرنسکاریهای هنرمندانه نیز به چشم میخورد. بر اساس نظر باستانشناسان، پیشینه این اثر به دوران ایلخانی بازمیگردد.
ساعات بازدید: همهروزه بهجز تعطیلات رسمی، در ساعات اداری
آدرس: زنجان، ۱۸ کیلومتری جنوب شرقی سلطانیه، مجاور روستای ویر
۲۳) آرامگاه پیراحمد زهرنوش: بنایی تاریخی در ابهر
آرامگاه پیراحمد زهرنوش که با نام بقعه پیر نیز شناخته میشود، یکی از بناهای تاریخی ارزشمند زنجان در شهر ابهر است. این آرامگاه متعلق به قرن نهم هجری بوده و از نظر تاریخی جایگاه ویژهای دارد.
این بنا دو طبقه دارد؛ در طبقه زیرین، شماری از درویشان و از جمله عارف نامدار پیراحمد زهرنوش دفن شدهاند. طبقه بالایی نیز فضایی چندضلعی با یک گنبد آجری ساده است که برای گردهمآیی شاگردان و پیروان در نظر گرفته شده بود.
وجود پنجرههای نورگیر در این بنا نیز علاوه بر تأمین روشنایی طبیعی، به تهویه هوای داخلی کمک میکرده است. هرچند معماری آن نسبت به برخی بناهای شاخص دیگر زنجان سادهتر است، اما قدمت زیاد و جایگاه عرفانی این آرامگاه، آن را به یکی از دیدنیهای ارزشمند منطقه تبدیل کرده است.
ساعات بازدید: همهروزه از ساعت ۹ صبح تا ۱۷:۴۵
آدرس: زنجان، ابهر، بلوار آزادگان، میدان پیر زهرنوش
۲۴) بلوار شیخ اشراق زنجان: فضایی آرام برای استراحت در شهر
پس از بازدید از جاذبههای تاریخی زنجان، بلوار شیخ اشراق میتواند انتخابی مناسب برای لحظاتی آرامش و استراحت باشد. این بلوار کوچک اما دلانگیز، با فضای سبز، طراوت شهری و تندیسهای دیدنی، حالوهوایی متفاوت در میان جاهای دیدنی زنجان ایجاد کرده است.
یکی از جذابیتهای این بلوار، تندیسهایی است که در بخش زیرین آنها نام سازنده اثر حک شده و با کمی دقت میتوان آن را مشاهده کرد. همین جزئیات ساده اما هنرمندانه، بلوار شیخ اشراق را به یکی از فضاهای شهری دیدنی زنجان تبدیل کرده است.
ساعات بازدید: شبانهروزی
آدرس: زنجان، بالاتر از سازمان صدا و سیمای زنجان، بلوار خرمشهر
۲۵) میل خویین زنجان: برج تاریخی دیدهبانی در دل روستا
میل خویین یکی از آثار تاریخی و کمتر شناختهشده زنجان است که در روستای خویین از توابع شهرستان ایجرود قرار دارد. باستانشناسان، قدمت این برج را به قرون ۵ تا ۷ هجری قمری نسبت میدهند.
در گذشته، «میل» به برجهایی گفته میشد که برای دیدهبانی و مراقبت از شهرها و مسیرها ساخته میشدند. میل خویین نیز با بیش از ۱۰ متر ارتفاع، در دامنههای روستای تاریخی خویین قرار گرفته و از مصالحی مانند خاک رس، آجر و سنگ ساخته شده است.
بخش بالایی این برج حالتی گنبدیشکل دارد و به همین دلیل، مردم محلی آن را بیشتر با نامهای گنبذ یا گنبد میشناسند. این اثر ساده اما باارزش، یکی از یادگارهای مهم معماری تاریخی منطقه به شمار میآید.
۲۶) آبشار آرانا زنجان: جلوهای تماشایی از طبیعت خرمدره
آبشار آرانا از زیباترین جاذبههای طبیعی استان زنجان است که در حدود ۲۷ کیلومتری شمال خرمدره قرار دارد. این آبشار از دل کوه جاری میشود و در پاییندست خود، حوضچهای طبیعی ایجاد میکند که در کنار سنگلاخها و کوههای اطراف، منظرهای چشمنواز به وجود آورده است.
در فصل بهار و تابستان، رشد گیاهان اطراف آبشار باعث میشود منطقه حالوهوایی سرسبز و دلنشین پیدا کند. همین ترکیب آب، سنگ و پوشش گیاهی، آرانا را به یکی از مقصدهای محبوب طبیعتگردی در زنجان تبدیل کرده است.
۲۷) مسجد و حسینیه اعظم زنجان: بزرگترین مرکز مذهبی شهر
مسجد حسینیه اعظم زنجان یکی از مهمترین و شناختهشدهترین مکانهای مذهبی این شهر است. این مجموعه با قدمتی حدود یک قرن، از اصلیترین پایگاههای برگزاری مراسم مذهبی، بهویژه مراسم عزاداری ماه محرم، به شمار میآید.
حسینیه اعظم نهتنها در میان مردم زنجان، بلکه در میان زائران و علاقهمندان به آیینهای مذهبی نیز شهرت زیادی دارد و هر ساله میزبان جمعیت زیادی از شهروندان و اهالی روستاهای اطراف است.
ساعات بازدید: همهروزه از ساعت ۴:۳۰ صبح تا ۱۲ شب
آدرس: زنجان، خیابان فردوسی
